Last van stress? “Nee… ik niet”

Last van stress? “Nee… ik niet”

In mijn praktijk ontmoet ik soms mensen die niet (willen) beseffen dat de klachten die ze hebben een uiting van stress kunnen zijn. Hoofdpijn, spierpijn, nek- en schouderklachten, slaapproblemen, maag- of darmklachten, hartkloppingen, pijn op de borst, altijd maar moe, hyperventileren, hoge bloeddruk… soms zijn ze al een heel medisch circuit doorgeweest en door de artsen ‘gezond’ verklaard.

lees verdert

Het bed als sluimerende vijand

Het bed als sluimerende vijand

We slapen slecht of te kort en zijn daardoor overdag vaak lusteloos en niet alert. Dat kost de maatschappij miljarden. Tablets en telefoons zijn onderschatte boosdoeners.

Zes uur aaneengesloten slaap per nacht, dat is het minimum om overdag redelijk tot goed te kunnen functioneren. Maar die zes uurtjes slaap haalt een derde van de Nederlandse bevolking niet. Miljoenen mensen gaan steevast te laat naar bed of erger nog, ze liggen uren wakker en kunnen de slaap niet vatten. Oorzaken zijn vaak werkdruk, stress, piekeren en ’s avonds te lang met tablets en mobieltjes in de weer zijn.

Ach, dan ben je gewoon wat minder alert en een beetje sacherijnig overdag, dat is toch niet erg? Dat haal je met een weekendje lekker lang slapen wel weer in. Helaas is dat een flinke onderschatting van een steeds groter wordend probleem. Slaap inhalen is doorgaans niet toereikend en te lang in bed liggen, maakt juist dat je slaapwaakritme verstoord raakt, met chronische slaapproblemen tot gevolg.

 

Tien procent van de volwassenen in Nederland slaapt chronisch slecht

Dat is wanneer je gedurende tenminste drie maanden drie of meer nachten per week slecht slaapt. Jonge kersverse ouders kunnen daar van meepraten, maar bij hen gaat dat vanzelf over wanneer het kindje groter wordt en beter doorslaapt. Vervelender is het wanneer er geen aanwijsbare ooraak is. En alle probeersels, van het verduisteren van de slaapkamer, een andere matras, draaien van het bed tot de gebruikelijke zaken van geen koffie en alcohol ’s avonds voor het slapen, geen effect hebben.

 

De nacht is een martelgang

De nacht is voor slapelozen een doorwaakte martelgang en het bed soms hun ergste vijand. Bovendien kan hun vermoeidheid door aanhoudend slaapgebrek, waarbij de hersenen dus niet voldoende kunnen herstellen, tot ernstige gevolgen leiden; het is bijvoorbeeld een grotere oorzaak van dodelijke verkeersongelukken bij jongeren dan alcohol, het kan leiden tot gewichtstoename en grote effecten hebben op je gezondheid.

 

 

Slapeloosheid kost de maatschappij miljarden

Slaapgebrek kost de maatschappij zo’n 3 tot 4,5 miljard euro per jaar, door onder meer ziekteverzuim en vermindering van productiviteit. Ook aandoeningen als hart- en vaatziekten, diabetes en depressie liggen op de loer. Een beetje slaaptekort kunnen we over het algemeen, wanneer er geen medische of psychische oorzaken aan ten grondslag liggen, zelf vaak wel oplossen. „Slaap is in essentie een automatisch proces dat je niet kunt afdwingen”, aldus dr. Ingrid Verbeek, somnoloog bij het Centrum voor Slaapgeneeskunde Kempenhaeghe. „Bij slapeloosheid is het raadzaam regelmatige bedtijden aan te houden, je dag af te bouwen en op het tijdstip te gaan slapen dat past bij je biologische klok. Te lang in bed blijven liggen, is doorgaans uit den boze. Daarmee onderhoud je juist de moeheid en ligt het gevaar op de loer dat je in een vicieuze cirkel terecht komt waardoor het slaapgebrek chronisch kan worden.”

 

Kwaliteit

Slaapproblemen zijn echter niet altijd te wijten aan een tekort aan slaapuren. Ook de kwaliteit van je slaap kan ronduit slecht zijn. Tien procent van de mensen met chronische slapeloosheid heeft het gevoel slaaptekort te hebben, terwijl ze qua aantal slaapuren vaak voldoende slapen. Zij liggen in hun slaap vaak te woelen, malen en te piekeren. „De wetenschap heeft die mensen jarenlang teleurgesteld”, vertelt professor dr. Eus van Someren, van het Nederlands Herseninstituut. „EEG’s, waarbij de slaapgolven gemeten worden, suggereren echter een normale slaapduur. Maar die vertellen ons vrijwel niets over de ervaren slaapkwaliteit, die begrijpen we nog niet.”

 

Hij onderstreept het belang van licht op onze biologische klok: „Ons netvlies is heel gevoelig voor licht. Door het blauwe licht van mobieltjes en tablets denkt de biologische klok dat het nog midden op de dag is. Het is dan lastig om slaperigheid te voelen.”

 

Lifestyle

We willen ondertussen met zijn allen wel gezonder leven, maar de grote winst in de medische wetenschap hebben we gehad, zo meent Van Someren. „Het levert nu het meest op te investeren in lifestyle, zoals meer bewegen en minder eten. Maar slaap heeft daar tot nu toe niet zo’n grote rol gespeeld. Terwijl dat juist heel belangrijk is. Als je moet kiezen, begin met goed slapen.”

 

Wanneer je onvoldoende slaapt, blijkt het lastig om niet te snacken; je geeft eerder toe aan je impulsen. En voor bewegen geldt hetzelfde: na te weinig slaap heb je minder energie en kies je sneller om toch maar met de auto in plaats van met de fiets naar je werk te gaan.

 

Te kort slapen is inmiddels min of meer een welvaartziekte, maar slapeloosheid is gedeeltelijk ook genetisch en erfelijk bepaald. Vroeger sliepen mensen ook al slecht, maar werd het niet serieus genomen. „Het is aan hersenonderzoekers daar nu aandacht aan te besteden”, aldus Van Someren. „De grondslag van het geheim van goed slapen ligt in het brein.”

 

Ondertussen meldt hij dat er wel voortgang is geboekt in het onderzoek naar slapeloosheid. Zo blijkt de ene slapeloze de ander niet te zijn. Er liggen verschillende oorzaken en hersenactiviteiten aan ten grondslag. „Voorheen werd het allemaal op een hoop gegooid. Maar in Nederland lopen wij wereldwijd voorop om dat probleem op te lossen.” Hij verwijst naar de informatie en data die de slaaponderzoekers vergaren middels het online slaapregister.nl waaraan iedereen kan deelnemen door vragenlijsten over slaap en andere zaken in te vullen.

 

Imago

„Er is de laatste tijd een toename van slaapproblemen bij mensen van 25 tot 40 jaar, vooral bij mannen”, zo stelt Verbeek. „Het lijkt wel of slapen een slecht imago heeft. Men vindt het een teken van luiheid en mensen die graag slapen, zijn saai. Slapen wordt in ons drukke bestaan ook al snel een sluitpost, waardoor we de onrust van de dag niet afbouwen en mee de nacht in nemen. Vooral ontspanning voor je gaat slapen, is belangrijk om goed in slaap te komen.” Dus niet nog even vlak voor je naar bed gaat je mail checken en met vrienden appen.

 

Slaap is een 24-uurs gebeuren 

„Je moet respect hebben voor slaap”, aldus Verbeek. „Vergeet niet dat slaap een 24-uurs gebeuren is, de slaap is een afspiegeling van je dag. Je kunt het niet even afdwingen als jij zin en tijd hebt om te slapen. Ons slaapwaakritme is sinds de uitvinding van het kunstlicht op de proef gesteld, zeker nu met al die apparaten, waarvan het ’blauwe’ licht de aanmaak van het slaaphormoon melatonine verstoort en onze biologische klok in de war schopt. We zitten aan de grenzen van onze fysiologische mogelijkheden, het gaat allemaal veel te rap.”

 

Van Someren benadrukt dat er vooral meer aandacht voor slapeloosheid moet komen. „En dan zitten we niet te wachten op dooddoeners als ’wanneer ze gewoon eerder naar bed gaan, is het probleem opgelost’. Dat is pertinent niet waar. Slapeloosheid is echt geen pretje.”

 

Slaapweetjes

* Zeventien uur wakker blijven, resulteert in een zelfde prestatieniveau als wanneer bloed 0.05% alcohol bevat.

 

* Tieners hebben ongeveer net zo veel slaap nodig als kleine kinderen (zo’n tien uur), terwijl mensen boven de 65 aan ongeveer zes uur genoeg hebben. Voor de gemiddelde volwassene is ongeveer acht uur optimaal.

 

* Een vermoeid gevoel went na korte tijd. Mensen die voor onderzoek bewust wakker gehouden werden, rapporteerden in het begin dat ze last hadden alert te blijven, dat hun stemming veranderde en dat hun fysieke prestatie afnam. Echter, na een paar dagen was men zich hier niet meer van bewust.

 

* Mensen die bij drukke verkeersplekken wonen, slapen onrustiger en vinden dat de kwaliteit van de slaap achteruitgaat.

 

Bron: De Stentor, Anne Salomons | 24.01.2015

 

Help! De kikker kookt dood!

Help! De kikker kookt dood!

Weet je wat er gebeurt als je een kikker in een pot kokend water stopt? Hij doet er werkelijk alles aan om te ontsnappen. Maar wat doet diezelfde kikker als je hem in een pot koud water zet die je langzaam aan de kook brengt? Hij blijft zitten! Het opwarmen van het koude water gaat zo langzaam dat de kikker het gevaar niet voelt aankomen. Hij past zich steeds opnieuw aan de nieuwe omgeving aan en zal uiteindelijk dood koken.

 kikker

Het verhaal van de kikker. Of… is het misschien ook ons verhaal?

In de huidige maatschappij wordt steeds meer van ons verwacht. Veel mensen zijn geneigd de lat voor zichzelf hoog te leggen en willen voldoen aan alle geschreven en ongeschreven regels. We willen perfect presteren in baan, gezin, sociaal leven en het liefst overal aan meedoen. De druk die we ervaren neemt vaak geleidelijk toe, meestal zonder dat we het in de gaten hebben.

lees verdert