Slaap uit een potje – over melatonine

 

Melatonine, een schijnbaar onschuldig pilletje met natuurlijk slaaphormoon, is sinds enkele jaren vrij verkrijgbaar. De verkoop van het middel nam in sneltreinvaart toe. Maar is het ook een wondermiddel?

 

Petra neemt een paar keer week een tabletje met 3 milligram melatonine voordat ze haar bed instapt. „Ik lig vaak ’s avonds nog uren te woelen. Het duurt zeker een uur totdat ik inslaap en vaak schiet ik om drie uur ’s nachts wakker en slaap niet meer in. Als ik een melatoninetabletje neem, slaap ik de hele nacht probleemloos door. Vroeger nam ik tabletjes mee uit Amerika, maar ik bestel ze nu gewoon via internet.”

 

Dosis

Marcel Smits, neuroloog bij de speciale slaappoli in ziekenhuis Gelderse Vallei in Ede, ziet vaak mensen zoals Petra die op eigen houtje melatonine gebruiken. „Het is een geweldig middel tegen slapeloosheid als het op het juiste moment en in de juiste dosis wordt gebruikt. Helaas is dat vaak niet het geval. In het beste geval werkt het dan helemaal niet. In een slechter geval wordt het slaap-waakritme er volledig door verstoord.”

 

Klier

Melatonine is een hormoon dat in de pijnappelklier wordt geproduceerd als het donker wordt. Het geeft het lichaam een teken het rustiger aan te gaan doen en zich klaar te maken voor de nacht. Zodra het licht wordt, geven de zenuwen een signaal af om de aanmaak van melatonine te stoppen. Melatonine speelt een sleutelrol bij het reguleren van de biologische klok.

slaappillen

Slaapmiddel

Melatonine is in verschillende doseringen in tabletvorm vrij verkrijgbaar en wordt veel gebruikt als slaapmiddel. Smits: „Melatonine werkt heel goed bij de behandeling van een bepaalde groep mensen met een slaapprobleem. Het gaat om mensen met het uitgestelde slaapfase syndroom. Zij vallen ’s avonds pas heel laat in slaap en zijn ’s ochtends bijna niet wakker te krijgen.

Deze mensen voelen zich ’s avonds fitter dan ’s ochtends. Een deel van deze groep heeft een verstoring in de biologische klok. Daar hebben we behalve het volgen van een strak dag-nachtritme twee goede behandelingen voor: lichttherapie of melatonine. De groep die wordt behandeld met melatonine is heel tevreden. Maar liefst 78 procent van hen geeft aan weer normaal te kunnen slapen. Een heel hoog percentage.”

 

Begeleiding

Het gebruik van melatonine moet wel plaatsvinden onder begeleiding van een deskundig arts, vindt Smits. „Mensen weten zelf niet welke doses ze moeten gebruiken, wanneer ze het moeten innemen en bij welke problemen het helpt. Melatoninetabletten hebben bijvoorbeeld geen zin voor mensen die moeite hebben met doorslapen in de nacht. Daar zijn andere stofjes voor verantwoordelijk. Het juiste moment van innemen is ook heel belangrijk. Dat is niet vlak voor het slapengaan, zoals vaak gedacht, maar een aantal uur voordat de eigen melatonineproductie op gang komt. Dat moment is per persoon verschillend. We kunnen via een speekseltest meten hoe het zit.”

 

Inslaapmoment

Melatoninetabletten kunnen, als ze verkeerd worden gebruikt, juist een slaapprobleem veroorzaken. Door melatonine in te nemen, verschuift het inslaapmoment. Als de melatonine op een verkeerd tijdstip wordt ingenomen, kan het juist het inslaapmoment de verkeerde kant op schuiven. Ook de dosering moet zorgvuldig worden bepaald.

 

Bloed

Normaal gesproken stijgt het melatoninepercentage om een uurtje of acht, negen ’s avonds. ’s Nachts is de hoeveelheid melatonine in het bloed het hoogst, het daalt weer als het ochtend wordt. Bij een te hoge dosis melatonine blijft de melatonine ook overdag in het bloed. Het verdwijnt niet, want ’s avonds wordt er weer een tabletje genomen. Het stapelt zich. Het middel werkt dan niet meer waardoor de gebruiker steeds meer nodig heeft.

Melatonine werkt ook goed tegen een jetlag. „Het werkt alleen op reizen naar het oosten”, legt Smits uit. „Bij reizen naar het westen komt de productie al later op gang. Bij reizen richting het oosten, bijvoorbeeld na terugkeer uit Amerika, kan het helpen de biologische klok weer gelijk te zetten.”
Melatonine heeft bij goed gebruik geen bijwerkingen en is niet verslavend. Maar Smits is fel tegen de vrije verkrijgbaarheid ervan. „Het is geen makkelijk slaapmiddeltje en werkt alleen in specifieke gevallen. Bovendien is het een geneesmiddel. Geneesmiddelen zou je niet ongecontroleerd moeten gebruiken.”

 

Bron: Dagblad De Limburger | 01.04.2015 | Arwen Kleyngeld